سالیدیتی (Solidity) چیست؟ زبان برنامه‎‌نویسی معروف شبکه بلاکچین اتریوم

سالیدیتی (Solidity) یک زبان برنامه‌نویسی سطح‌بالاست که به‌طور اختصاصی برای توسعه قراردادهای هوشمند (Smart Contracts) در بلاکچین اتریوم و شبکه‌های سازگار با آن طراحی شده است. در اکوسیستم اتریوم، از سالیدیتی برای پیاده‌سازی منطق قراردادها، اجرای تراکنش‌ها و ساخت اپلیکیشن‌های غیرمتمرکز (dApps) استفاده می‌شود.

به‌بیان ساده، سالیدیتی ابزاری است که به توسعه‌دهندگان اجازه می‌دهد قوانین و منطق یک قرارداد دیجیتال غیرقابل‌دستکاری را بنویسند؛ قراردادی که پس از انتشار روی بلاکچین، بدون نیاز به واسطه اجرا می‌شود.

از نظر ساختاری، سالیدیتی شباهت‌هایی به زبان‌هایی مثل C++ و JavaScript دارد. به همین دلیل، اگر با یکی از این زبان‌ها آشنا باشید، یادگیری سالیدیتی مسیر پیچیده‌ای نخواهد داشت. برای مثال، همان‌طور که در C++ تابع main نقطه شروع برنامه است، در سالیدیتی این نقش را Contract ایفا می‌کند.

این زبان در سال ۲۰۱۴ معرفی شد و از آن زمان، به‌عنوان رایج‌ترین زبان توسعه قرارداد هوشمند در اکوسیستم اتریوم شناخته می‌شود. امروز، بخش بزرگی از دیفای، NFTها و پروژه‌های Web3 با سالیدیتی نوشته شده‌اند.

اگر قصد دارید وارد توسعه بلاکچین، دیفای یا قراردادهای هوشمند شوید، یادگیری سالیدیتی یکی از پایه‌ای‌ترین مهارت‌هاست.

مانند دیگر زبان‌های برنامه‌نویسی، سالیدیتی هم شامل متغیرها، عملکردها و دسته‌بندی‌های متفاوتی است که مستلزم یادگیری است. در ادامه روند توسعه این زبان برنامه‌نویسی را شرح داده‌ایم و توضیح مختصری هم درباره قراردادهای هوشمندی که با استفاده سالیدیتی در شبکه بلاکچین عقد می‌شود داده‌ایم. با اکسیر همراه باشید.

سالیدیتی دقیقاً چگونه کار می‌کند؟

کدی که با سالیدیتی نوشته می‌شود، مستقیماً روی بلاکچین اجرا نمی‌شود. این کد ابتدا کامپایل شده و به Bytecode تبدیل می‌شود. سپس این بایت‌کد در محیطی به نام ماشین مجازی اتریوم (EVM) توسط نودهای شبکه اجرا می‌شود.

برای تعامل اپلیکیشن‌ها با قرارداد هوشمند نیز از مفهومی به نام ABI (Application Binary Interface) استفاده می‌شود؛ ABI نقش پل ارتباطی بین قرارداد و اپلیکیشن‌هایی مثل کیف پول یا وبسایت را دارد.

روند توسعه زبان برنامه‌نویسی سالیدیتی

سالیدیتی از ابتدا با هدف پاسخ‌گویی به نیازهای رو‌به‌رشد اکوسیستم اتریوم توسعه داده شد. با گسترش دیفای، NFT و اپلیکیشن‌های غیرمتمرکز، این زبان به‌سرعت تکامل پیدا کرد و امروز به استاندارد صنعت قراردادهای هوشمند تبدیل شده است.

برخلاف برخی ادعاهای قدیمی، سالیدیتی «هسته اتریوم» نیست؛ اما مهم‌ترین ابزار توسعه روی اتریوم و شبکه‌های سازگار با EVM محسوب می‌شود. به همین دلیل، بسیاری از بلاکچین‌ها (مثل BNB Chain، Polygon و Avalanche) با پشتیبانی از EVM، امکان استفاده از سالیدیتی را فراهم کرده‌اند.

پلتفرم‌هایی مانند Hyperledger یا پروژه‌هایی مثل Monax تلاش کردند زبان‌های مشابهی ارائه دهند، اما از نظر پذیرش توسعه‌دهندگان، هیچ‌کدام به جایگاه سالیدیتی نرسیدند.

ماشین مجازی اتریوم (EVM) چیست؟

Ethereum Virtual Machine (EVM) محیط اجرای قراردادهای هوشمند در اتریوم است. این ماشین مجازی تضمین می‌کند که:

• تمام نودهای شبکه، قرارداد را دقیقاً به یک شکل اجرا کنند
• نتیجه اجرای قرارداد قابل راستی‌آزمایی باشد
• نیازی به اعتماد به شخص ثالث وجود نداشته باشد

در عمل، EVM باعث می‌شود قراردادهای هوشمند:

• شفاف باشند
• غیرقابل‌تغییر اجرا شوند
• در برابر دستکاری مقاوم باشند

به همین دلیل است که امروز میلیاردها دلار سرمایه از طریق قراردادهای هوشمند در شبکه اتریوم جابه‌جا می‌شود.

نکته: زبان‌های قدیمی مثل Mutan یا Serpent عملاً منسوخ شده‌اند و امروزه تمرکز اصلی اکوسیستم EVM روی Solidity و در موارد خاص Vyper است.

سالیدیتی فقط مخصوص اتریوم نیست

اگرچه سالیدیتی برای اتریوم طراحی شد، اما امروز در بسیاری از شبکه‌های سازگار با EVM استفاده می‌شود. این یعنی یک توسعه‌دهنده با یادگیری سالیدیتی می‌تواند روی چندین بلاکچین مختلف فعالیت کند، بدون اینکه زبان جدیدی یاد بگیرد.

کارکردهای عمومی و خصوصی در سالیدیتی

در سالیدیتی، توابع (Functions) می‌توانند عمومی (Public) یا خصوصی (Private) باشند:

• توابع عمومی مشابه API عمل می‌کنند و سایر قراردادها یا کاربران می‌توانند آن‌ها را فراخوانی کنند.
• توابع خصوصی فقط داخل همان قرارداد قابل استفاده هستند و معمولاً برای منطق داخلی به‌کار می‌روند.

هرچند نوشتن قراردادهای خصوصی از نظر فنی ساده است، اما امنیت آن‌ها چالش‌برانگیز است. اگر کنترل دسترسی یا منطق قرارداد به‌درستی طراحی نشود، ممکن است سرمایه کاربران در معرض خطر قرار بگیرد. به همین دلیل، بسیاری از پروژه‌ها از ترکیب قراردادهای عمومی و خصوصی استفاده می‌کنند تا هم شفافیت حفظ شود و هم امنیت.

مفاهیم پایه در Solidity که باید بشناسید

برای درک و نوشتن قراردادهای هوشمند، این مفاهیم کلیدی هستند:

• State Variables: داده‌هایی که وضعیت قرارداد را روی بلاکچین ذخیره می‌کنند
• Functions: منطق اصلی خواندن و نوشتن داده‌ها
• Events: لاگ‌هایی برای ردیابی اتفاقات مهم (مثل انتقال توکن)
• Modifiers: شروطی برای محدود کردن دسترسی به توابع

امنیت در Solidity؛ مهم‌تر از خودِ کدنویسی

در قراردادهای هوشمند، یک خطای کوچک می‌تواند منجر به از دست رفتن دائمی سرمایه شود. برخلاف نرم‌افزارهای سنتی، قرارداد هوشمند پس از انتشار قابل ویرایش نیست. ریسک‌های رایج در قراردادهای سالیدیتی شامل:

• ضعف در کنترل دسترسی
• خطاهای منطقی
• تعامل ناامن با قراردادهای دیگر
• طراحی اشتباه مکانیزم ارتقا

توصیه عملی:
همیشه ابتدا روی شبکه‌های آزمایشی (Testnet) دیپلوی کنید و برای قراردادهای با ارزش مالی بالا، بازبینی امنیتی (Audit) انجام دهید.

*هشدار: قراردادهای هوشمند غیر قابل تصحیح است!

وقتی یک قرارداد هوشمند روی بلاکچین منتشر شد، دیگر امکان اصلاح مستقیم آن وجود ندارد. بنابراین:

• ابتدا قرارداد آزمایشی بسازید
• بدون سرمایه تست کنید
• سپس نسخه نهایی را منتشر کنید

این موضوع یکی از تفاوت‌های اساسی بلاکچین با سیستم‌های سنتی است.

سخن پایانی

در این مقاله، زبان برنامه‌نویسی Solidity را به‌صورت کاربردی معرفی کردیم. سالیدیتی ستون اصلی توسعه قراردادهای هوشمند در اتریوم و شبکه‌های سازگار با EVM است و یادگیری آن برای ورود به دنیای Web3 ضروری محسوب می‌شود.

با این حال، موفقیت در استفاده از سالیدیتی فقط به نوشتن کد ختم نمی‌شود؛ درک امنیت، منطق قرارداد و معماری بلاکچین نقش تعیین‌کننده دارد.

اکسیر به شما کمک می‌کند تا خرید و فروش پر سود تری داشته باشید!

اینجا در بلاگ اکسیر تلاش می‌کنیم تا مطالب به روز و مرتبط با ارزهای دیجیتال را در اختیارتان بگذاریم و شما را در مسیر انجام معاملات سودآور همراهی کنیم.

ما در صرافی آنلاین اکسیر با تامین امنیت و شفافیت مالی، امکان خرید و فروش ارزهای دیجیتال محبوب را به صورت لحظه‌ای و در سطح استانداردهای جهانی برای شما فراهم کرده‌ایم. با مشاهده بازار اکسیر از قیمت‌های لحظه‌ای ارزهای دیجیتال مطلع شوید. همچنین با ثبت‌نام در سایت و دانلود اپلیکیشن اکسیر می‌توانید اقدام به خرید و فروش بیت کوین، تتر، اتریوم و سایر رمز ارزهای مهم بازار کنید.