ارز دیجیتال ملی یا بانک مرکزی (CBDC) چیست؟

در سال‌های اخیر تعداد کشورهایی که مفهوم ارز دیجیتال بانک مرکزی یا ارز دیجیتال ملی (CBDC) را مورد توجه قرار داده‌اند، به طور فعال در حال افزایش بوده است. بنابراین، باید درک کنیم که CBCD چگونه کار می‌کند و چطور می‌توان از CBDCها برای بهبود پایداری مالی خود استفاده کرد. در ادامه بیشتر به این موضوع می‌پردازیم.

ارز دیجیتال بانک مرکزی چیست؟

همان‌طور که بیان شد، در سال‌های اخیر، علاقه‌مندی به مفهوم ارز دیجیتال بانک مرکزی (CBDC) به عنوان یک روند تکاملی از ارزهای سنتی رشد یافته است. با ظهور فناوری بلاکچین، بیت کوین (BTC) و سایر ارزهای رمزنگاری، دولت‌ها به تشخیص اهمیت این سیستم‌های مالی غیرمتمرکز پرداخته‌اند.

علاوه بر این، در سال 2020 با ظهور COVID-19 سیستم مالی جهانی بیشتر به این ارزها رقبت نشان داد. به همین دلیل، بانک‌های مرکزی شروع به کاوش در مورد CBDCها به عنوان یک جایگزین منظم برای رمزارزها کردند. آن ها CBDCها را به عنوان یک راهکار برای مدیریت تهدیداتی که توسط ارزهای رمزنگاری ایجاد می‌شوند، می‌بینند.

ارز دیجیتال بانک مرکزی (CBDC) نمایندگی دیجیتال ارز ملی یک کشور است که توسط بانک مرکزی آن صادر و نظارت می‌شود. CBDC به منظور ارائه یک شکل امن، قابل دسترس و کارآمد از پول برای همه کسب و کارها و افراد طراحی شده است.

برخلاف رمزارزهای غیرمتمرکز، CBDC تحت نظارت دولت است و با پشتوانه دولت صادر می‌شود. هدف از این ارز، ترکیب راحتی و امنیت ارزهای دیجیتال با پایداری و نظارت سیستم‌های بانکی سنتی است. هر واحد CBDC به عنوان معادل دیجیتالی امن ارز ملی عمل می‌کند و می‌تواند برای پرداخت‌ها، نگهداری ارزش و حسابداری استفاده شود.

مدل‌های مختلف ارز دیجیتال بانک مرکزی

دو مدل ارز دیجیتال ملی وجود دارد:

CBDC عمده که برای تراکنش‌های بین بانک‌های مرکزی و خصوصی استفاده می‌شود و CBDC خرده‌فروشی که برای تراکنش‌های روزانه بین افراد به کار می‌رود.

CBDC خرده‌فروشی قابلیت جایگزینی نقدی را دارد و می‌تواند به رصد و کاهش فعالیت‌های جنایی کمک کند. شکل خرده‌فروشی CBDC برای عموم مردم در دسترس است و به عنوان یک جایگزین دیجیتالی برای وجه نقد فیزیکی عمل می‌کند. هدف از آن ارائه یک ابزار جهت پرداخت و استفاده گسترده برای تراکنش‌های روزانه است.

از سوی دیگر، CBDC عمده به موسسات مالی اختصاص دارد و عمدتاً برای تراکنش‌ها و تسویه‌های بین‌بانکی در مقیاس بزرگ استفاده می‌شود.

اهداف CBDC چیست؟

ارزهای دیجیتال بانک مرکزی (CBDCها) با هدف‌های کلیدی متعددی مطرح شده‌اند، برخی از این اهداف عبارت‌اند از:

• کارآیی پرداخت:

هدف CBDCها بهبود سرعت و کارآیی تراکنش‌های بین‌المللی است (کاهش زمان تسویه و کاهش هزینه‌های معاملات).

• امنیت و شفافیت:

با بهره‌گیری از فناوری زنجیره‌بندی یا دیگر فناوری‌های موجود، CBDCها می‌توانند امنیت را تقویت و معاملات شفافی را ایجاد کنند که خطر تقلب و تقلید را کاهش می‌دهد.

• اجرای سیاست‌های پولی:

CBDCها به بانک‌های مرکزی امکان می‌دهند تا سیاست‌های پولی دقیق‌تر و مؤثرتری را اجرا کنند، زیرا بهترین دید را به جریان پول در اقتصاد دارند. فناوری پایه‌ای CBDCها می‌تواند متغیر باشد، اما به طور معمول بر پایه فناوری بلاکچین ساخته می‌شوند.

هر واحد CBDC معادل یک مقدار مشخصی از ارز ملی کشور است و در  the digital ledger ثبت می‌شود. وقتی یک کاربر می‌خواهد تراکنشی انجام دهد، CBDC را از کیف پول دیجیتال خود به کیف پول گیرنده ارسال می‌کند که در شبکه غیرمتمرکز ثبت و تأیید می‌شود.

انواع ارزهای دیجیتال بانک مرکزی

انواع ارز دیجیتال ملی به اشکال مختلفی ظاهر می‌شوند که هر کدام از آن ها در کشورهای گوناگون تست شده‌اند. یکی از انواع این رمزارز، مدل مبتنی بر حساب است، به عنوان مثال در منطقه شرق کارائیب افراد از DCash کمک می‌گیرند که حساب‌های واریزی را به طور مستقیم با بانک مرکزی مرتبط می‌کند.

مدلی دیگری، شامل صدور ارزهای قانونی به عنوان توکن‌های تعویض‌پذیر ناشناس است تا حریم خصوصی کاربران را حفظ کند، با وجود این روش مذکور هنوز توسط بانک‌های مرکزی به طور کامل آزمایش نشده است. برخی از مدل‌های CBDC که توسط بسیاری از کشورها به کار گرفته شده‌اند عبارت‌اند از:

• مدل مبتنی بر حساب:

در این مدل، افراد و کسب‌وکارها حساب‌هایی دارند که شبیه به حساب‌های بانک‌های تجاری هستند. تراکنش‌ها در این حساب‌ها ثبت می‌شوند و کاربران می‌توانند از CBDC خود (از طریق کیف‌پول‌های دیجیتال) استفاده کنند.

• مدل مبتنی بر توکن:

CBDCهای مبتنی بر توکن از توکن‌های دیجیتال استفاده می‌کنند که به طور مستقیم به حساب‌های فردی مرتبط نیستند. این توکن‌ها می‌توانند از طریق شبکه‌های همتای به همدیگر منتقل شوند یا از طریق ارائه‌دهندگان خدمات پرداخت شخص ثالث انتقال داده شوند.

سخن پایانی

در این متن به معرفی کامل CBDCها پرداختیم. این ارزها را می‌توان نماینده کلی ارز ملی کشورهای گوناگون دانست که شبیه به ارزهای دیجیتال عمل می‌کنند. مهم‌ترین تفاوتشان با رمزارزهایی همانند بیت‌کوین آن است که توسط بانک‌های مرکزی مورد نظارت قرار می‌گیرند.

با این حال، برای پیاده‌سازی موفقیت‌آمیز ارز دیجیتال ملی، نیاز به بررسی دقیق خطرات مرتبط، تدابیر سایبری و تأثیرات بر سیستم بانکی وجود دارد. با ادامه کشف و توسعه پروژه‌های CBDC، کشورها باید تعادلی بین نوآوری و مدیریت خطر را برای تضمین یک سیستم مالی پایدار حفظ کنند. بنابراین، آینده ارزهای دیجیتال CBDC یکی از جالب‌ترین موضوعات مربوط به کریپتو کارنسی است.